Een van de vijf zuilen van de islam is de zakat, de verplichting om je rijkdom te delen met de armen. Om de zakat eenvoudig mogelijk te maken staan in Iran heel wat collectebussen: op straat midden in de stad, in winkels, in metrostations, in huizen en op de meest onwaarschijnlijke en afgelegen plekken. Het is een van de dingen die Khomeiny na de revolutie van 1979 heeft geïntroduceerd.

De staat verzamelt wat men in de bussen stopt en herverdeelt het. Daarvoor is er een centrale organisatie met dependances in iedere plaats. Deze lokale afdelingen zijn  op de hoogte van wie wel een beetje hulp kan gebruiken. Wezen bijvoorbeeld, of ouderen zonder nageslacht. Met het geld kan een bruiloft betaald worden, of een koelkast, of een huis.

Ook reizigers in lastige omstandigheden vallen in de categorie ‘behoeftigen’. …

Zelf zou ik nooit ook maar overwegen naar iemand op straat te snauwen dat hij door moet lopen, zijn veters moet strikken, niet zo ostentatief kauwgum moet kauwen. Niettemin nemen anderen regelmatig de vrijheid om mijn gezichtsuitdrukking luid schreeuwend te becommentariëren. Meestal zijn dat geen mensen die ik ken of überhaupt aankijk. Desondanks beschouwen ze zichzelf als de geëigende persoon om commando’s te roepen naar aanleiding van hoe ik me door de publieke ruimte beweeg.

Wie zijn deze sujetten? Dat weet ik eerlijk gezegd niet precies, want ik vertik het er op te reageren. Maar waarschijnlijk zit ik er niet ver naast als ik zeg dat het altijd minimaal twee mannen zijn, in witte t-shirts met reclameopdrukken. …

De kassajuffrouw kan na een lange blik op mijn aankopen weinig anders tegen de klant voor mij gezegd hebben dan ‘wat een freak, wie koopt er nou één banaan?!’, waarna de ander mij ook eens bekeek en veelbetekenend met haar ogen rolde, alvorens ze de band vrijmaakte voor mijn minimalistische boodschappen. …

Achter de balie van mijn sigarenwinkel annex postkantoor staat een man met het soort doorsnee uiterlijk dat je soms op straat ineens als verdacht voorkomt. Hij draagt altijd zwarte truien en weet tussen de op, achter en onder de toonbank uitgestalde waren feilloos de pakjes Camel Light te vinden.

Er zijn in dit postkantoor altijd twee wachtenden voor je. Vandaag zijn het twee plat-Amsterdamse vrouwen met vettige gezichten als van een veertienjarige. Ze verdringen elkaar voor een flirt met de postzegelverkoper. …

Maandenlang ziek zijn brengt mij in interessante situaties. Zo heb ik deze week geconstateerd dat mij slechts schulden resten en besloten een beroep te doen op de Nederlandse welvaartsstaat. Prompt wachtte me een horde inquisiteurs die wilden weten hoe ik tot nu toe mijzelf had weten te onderhouden en of ik geen geheim eigen vermogen achterhield op de Kaaimaneilanden. Ik vatte de rol van verdachte-tenzij-anders-aangetoond lichtjes op, het is vast regel eerder dan uitzondering dat men het sociale stelsel tot het uiterste probeert te tarten. Vrolijk vulde ik een eindeloze stroom vragen in op een blitse internetsite, over mijn arbeidsverleden en -toekomst. Conform de dreigende geboden belde ik binnen twee dagen voor het maken van een afspraak. Een persoonlijk rendez-vous leek me een adequate stap na al die digitale communicatie.

Na veertig minuten tramzitten (enkele reis) werd ik binnengeleid bij een door het roken grauwgekleurde mevrouw, die mij drie vragen stelde (die ik al tweemaal eerder had beantwoord) en toen een vervolgafspraak wilde maken. Ik informeerde maar eens waarvoor de huidige afspraak eigenlijk diende? …