Wat is de motivatie van de voorstanders van het regime, vraagt Wolf zich af. De anti-westerse, pro-islamitische gevoelens moeten er toch zijn en wie ze heeft, hoeft daar niet geheimzinnig over te doen. Dat zou je denken, maar aanhangers van de regering lijken nogal dun gezaaid of zijn op zijn minst voor mij lastig te herkennen.

Een logische verklaring voor het gebrek aan ontmoetingen met Ahmadinejad-steunende Iraniërs, is dat de mensen die ons wat minder gunstig gezind zijn automatisch minder geneigd zijn ons op de hartelijke manier waar we aan gewend zijn geraakt te begroeten. Misschien schelden ze ons op straat wel uit, maar dat hebben wij - onnozel als we zijn - dan niet in de gaten. We hebben dan ook geen reden vijandelijkheid te vermoeden. Zelfs vrouwen in de weinig toegankelijke chador zijn lang niet per definitie anti-westers, getuige de vrouw die eergisteren haar hoofd om de deur van de winkel stak waar wij binnen waren en vrolijk riep: “Amrika? Welcome! Welcome!” …

Ik zag een film over een schaakwonderkind, wachtend op een verblijfsvergunning. Zijn bekenden lieten zich van hun meest vrijgevige kant zien. Die vergunning moest hij zéker krijgen. Hij was immers een fantastische schaker, zelfs Nederlands kampioen. …

Vroeger hoefde je niet zo lang na te denken over op wie je ging stemmen. Bij je geboorte stond al zo goed als vast of je tot de achterban van de liberalen, de sociaal-democraten of de christendemocraten zou gaan behoren. En de school, voetbalclub en radiozender verzekerden dat je niet van de uitgestippelde route afweek. Wat een gemoedsrust moet dat gegeven hebben!

Inmiddels zijn de meeste kiezers veranderd van goed in hun levensbeschouwelijke achtergrond verankerde wezens in zwevende twijfelaars. Vaak klaagt de politiek over de daardoor veroorzaakte onvoorspelbaarheid, maar vergeet het onbehagen van de kiezers niet! Hoewel je zou verwachten dat een vogelperspectief beter overzicht biedt op wat er te kiezen valt dan ooit mogelijk was van half verscholen achter een zuil, wordt het er niet makkelijker op. …

In de Kieswet staat het zwart op wit: kiezers mogen alleen geholpen worden bij het stemmen als er sprake is van een fysieke belemmering. In mijn instructie voor stembureauleden wordt dit toegelicht: mensen die geen armen hebben of mensen die blind zijn komen in aanmerking, maar wie schrift of taal niet machtig is dient aan zijn lot overgelaten te worden.

De laatste verkiezingen leverden meer dan eens taferelen op die wij in het stemlokaal ongemakkelijk gadesloegen. Een jongeman die halverwege het keuzeproces een vriend of zijn moeder opbelt om snel te overleggen. Hele gezinnen die zich rondom de stemcomputer verdringen om elkaar bij te staan. Gesluierde vrouwen die beleefd glimlachen terwijl wij de computer voor de tweede maal vrijgeven aan de echtgenoot. …

Met de verkiezingen in aantocht worden alle stembureaumedewerkers opgetrommeld voor een opfriscursus. Dat is geen overbodige luxe, want de stemcomputers zijn nog een nieuwigheid. De laatste keer dat ze in Amsterdam werden ingezet volgde een vernietigend oordeel over de gang van zaken op sommige kieslocaties. De privacy van de burger was door de verkeerde opstelling niet voldoende gegarandeerd, hulp werd veel te royaal geboden en misschien had er zelfs wel een hacker aan de apparatuur gesleuteld.

Zeer terechte kanttekeningen allemaal, de moderne tijd levert moderne dilemma’s. …